sapagkat hindi delubyo ang kanyang pangalan

(sa mga sinalanta ng bagyong ondoy)

siya ang bahang naghatid ng sanlaksang putik
at nagpabulwak sa dagat ng ating hinagpis,
pero hindi delubyo ang kanyang pangalan;
titigang maigi, titigan ang kanyang mukha
at tuntunin ang bukal ng ating mga luha:

mga kalansay na bahay at gumuhong pader,
naghambalang na puno at poste ng kuryente,
nagkalat na damit, laruan, tabla, at yero,
nakabalandrang ref, kompyuter, at kotse;
hindi delubyo ang kanyang pangalan.

walang babala, dumating siyang rumaragasa,
lahat nang mahagip, nilingkis, walang pinili,
naghasik ng takot kahit saang sulok.
titigang maigi, titigan ang kanyang mukha
at tuntunin ang bukal ng ating mga luha:

dinggin ang panaghoy, masdan ang mga bangkay;
hindi delubyo ang kanyang pangalan.
tawagin natin siyang munting plastik
o latang ipinaanod natin sa tubig-kanal;
hindi delubyo ang kanyang pangalan.

tawagin natin siyang mall at subdibisyon
na kumamkam sa puwang na dapat niyang daluyan,
tawagin natin siyang basurang iniluluwa
ng lokal at dayuhang planta at pabrika;
hindi delubyo ang kanyang pangalan.

tawagin natin siyang gubat na kinalbo
ng mga magtotroso sa konggreso at senado,
tawagin natin siyang bundok na hinalungkat
ng mga minahang may basbas ng batas;
hindi delubyo ang kanyang pangalan.

titigang maigi, titigan ang kanyang mukha
at tuntunin ang bukal ng ating mga luha.
Siya ang yamang-bayang ibinubulsa
ng tiwali’t mandarambong na politiko;
kaya tawagin natin siyang kasakiman,
kaya tawagin natin siyang kapabayaan;

sapagkat hindi delubyo ang kanyang pangalan.

Hindi, Allos, Hindi Tuyong Tulad ng Damo ang Iyong mga Salita

Here, here the tomb of Bulosan is,
Here, here are his words, dry as the grass is.
- Carlos Bulosan, “Epitaph”
———

Sapagkat kaagad nagliliyab ang tuyong damo
sa bahagyang halik ng apoy,
at iglap na naaabo ang kanyang alipato,

Hindi, Allos, hindi tuyong tulad ng damo
ang iyong mga salita;  oyayi sila
ng mga ilog at kabukiran ng Mangusmana
na kumakalong sa tuwa ng iyong  kamusmusan –
gunitang sumasalag sa ulos ng taglamig.

Hindi, Allos, hindi tuyong tulad ng damo
ang iyong mga salita;   halakhak sila
ng mga bulubundukin at kapatagan ng Amerika,
lunting luwalhating  humahaplos sa iyong likod
kapag sinasalakay ng hapo at lungkot
ang mga plantasyon ng mansanas, gisantes, at asparagus.

Hindi, Allos, hindi tuyong tulad ng damo
ang iyong mga salita;  tagulaylay  sila
ng aming hinagpis at poot,  taginting ng tula
sa gitna ng gutom at dahas,  lagaslas
ng dugong dumadaloy sa aming pag-asa at panaginip.

 Hindi, Allos, hindi tuyong tulad ng damo
ang iyong mga salita;  sapagkat 

kailan ba natuyo ang tula at puso
ng makata ng sambayanan?  kailan ba natuyo
ang pagasam at pag-asa sa pagsilang
ng bagong daigdig? 

kilala na sila ng sambayanan

(awit para kay Mark Velasco, mang-aawit
ng Kulturang Ugnayang Alay sa Bayan
o KULAYAN at lider-aktibista sa UPLB)

sentensyado si Mark Velasco
sa korte ng kanilang mga bintang,
kaya di nakapagtataka kung isang umaga
matagpuan na lamang natin siyang
nakabulagta sa kung saang talahiban,
sa kung saang tambakan ng basura;

o dukutin na lamang siyang
tulad nina Shirley Cadapan at Karen Empeño
at habambuhay na nating di makita.

ano ang kanyang kasalanan?
inaawit lamang niya ang gutom at hinagpis
sa mga mata ng mga musmos,
inaawit lamang niya ang mundong
walang ligalig, walang busabos.

sentensyado si Mark Velasco
sa kamandag ng kanilang mga salita.
at dahil nagkukubli sila sa mga sulok
ng kanilang karuwagan at pananakot,
wala silang mukha;

pero kilala na sila ng sambayanan –

umaalingasaw ang sariwang dugo
sa kanilang mga kuko at pangil.